කෙටි කාලීන හා දිගු කාලීන නිෂ්පාදනය
ඒකකය 4 · නිෂ්පාදනය, පිරිවැය, වෙළෙඳපොළ ව්‍යුහ සහ සාධක වෙළෙඳපොළ
නිෂ්පාදන ශ්‍රිතය, මුළු, සාමාන්‍ය හා ආන්තික නිෂ්පාදිතය, හීනවන ආන්තික ඵලදා නීතිය සහ පරිමාණානුකූල ඵල.
නිෂ්පාදනය සහ නිෂ්පාදන ශ්‍රිතය
නිෂ්පාදනය යනු යෙදවුම් (භූමිය, ශ්‍රමය, ප්‍රාග්ධනය, ව්‍යවසායකත්වය) නිමැවුම් (භාණ්ඩ හා සේවා) බවට පත් කරන ක්‍රියාවලියයි. නිෂ්පාදන ශ්‍රිතය මගින්, පවතින තාක්ෂණය යටතේ යෙදවුම් සංයෝජනයක් මගින් ආයතනයකට ලබා ගත හැකි උපරිම නිමැවුම පෙන්වයි. එය Q = f(L, K) ලෙස ලිවිය හැකි ය; මෙහි Q නිමැවුමත්, L ශ්‍රමයත්, K ප්‍රාග්ධනයත් වේ.
කෙටි කාලය සහ දිගු කාලය
- කෙටි කාලය යනු ආයතනයට සියලු යෙදවුම් වෙනස් කළ නොහැකි තරම් කෙටි කාලයකි. අවම වශයෙන් එක් යෙදවුමක්, සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රාග්ධනය (භූමිය, ගොඩනැඟිලි, යන්ත්‍ර), ස්ථාවර වේ. ශ්‍රමය හා අමුද්‍රව්‍ය වැනි විචල්‍ය යෙදවුම් පමණක් වෙනස් කළ හැකි ය.
- දිගු කාලය යනු කර්මාන්තශාලාවේ ප්‍රමාණය ඇතුළු සියලු යෙදවුම් වෙනස් කළ හැකි තරම් දිගු කාලයකි. දිගු කාලයේ දී ස්ථාවර යෙදවුම් නැත.
මේවා නිශ්චිත දින ගණන් නොවේ. කුඩා තේ කඩයකට දිගු කාලය මාස කීපයක් විය හැකි අතර, විදුලි බලාගාරයකට වසර ගණනාවක් විය හැකි ය.
මුළු, සාමාන්‍ය සහ ආන්තික නිෂ්පාදිතය
නිශ්චිත භූමි ප්‍රමාණයක් ඇති කුඩා තේ වත්තකට හිමිකරු කම්කරුවන් එකින් එක එකතු කරන බව සිතමු.
- මුළු නිෂ්පාදිතය (TP): නිපදවන මුළු නිමැවුම.
- සාමාන්‍ය නිෂ්පාදිතය (AP): කම්කරුවෙකුට ලැබෙන නිමැවුම, AP = TP / L.
- ආන්තික නිෂ්පාදිතය (MP): තවත් එක් කම්කරුවෙකු යෙදවීමෙන් ලැබෙන අමතර නිමැවුම, MP = TP හි වෙනස / L හි වෙනස.
| කම්කරුවන් (L) | TP (තේ දළු කිලෝ ගණන) | AP | MP |
|---|---|---|---|
| 1 | 10 | 10.0 | 10 |
| 2 | 24 | 12.0 | 14 |
| 3 | 39 | 13.0 | 15 |
| 4 | 52 | 13.0 | 13 |
| 5 | 60 | 12.0 | 8 |
| 6 | 64 | 10.7 | 4 |
| 7 | 63 | 9.0 | -1 |
මේ තුන අතර සම්බන්ධය:
- MP, AP ට වඩා වැඩි නම් AP ඉහළ යයි; MP, AP ට වඩා අඩු නම් AP පහළ යයි. එබැවින් AP උපරිම වන ලක්ෂ්‍යයේ දී (මෙහි කම්කරුවන් 3 සිට 4 දක්වා, MP = AP = 13) MP, AP ඡේදනය කරයි.
- MP ධන වන තාක් TP ඉහළ යයි. MP = 0 වන විට TP උපරිම වන අතර MP ඍණ වන විට TP පහළ යයි.
හීනවන ආන්තික ඵලදා නීතිය
හීනවන ආන්තික ඵලදා නීතිය මගින් පවසන්නේ, කෙටි කාලයේ දී (තාක්ෂණය නොවෙනස්ව) ස්ථාවර යෙදවුමකට විචල්‍ය යෙදවුමේ ඒකක වැඩි වැඩියෙන් එකතු කරන විට, විචල්‍ය යෙදවුමේ ආන්තික නිෂ්පාදිතය අවසානයේ දී අඩු වන බවයි.
වගුවේ 3 වන කම්කරුවා දක්වා MP ඉහළ යයි (විශේෂීකරණය සහ භූමිය වඩා හොඳින් භාවිත කිරීම නිසා). එහෙත් 4 වන කම්කරුවාගෙන් පටන් එය අඩු වේ; දැන් බොහෝ කම්කරුවන් එකම ස්ථාවර භූමියත් උපකරණත් බෙදා ගන්නා බැවිනි. මෙයට හේතුව ස්ථාවර යෙදවුම මිස දක්ෂතාව අඩු කම්කරුවන් නොවේ; සියලු කම්කරුවන් සමාන දක්ෂතාවක් ඇති අය ලෙස උපකල්පනය කෙරේ.
හීනවන ආන්තික ඵලදා නිසා ආයතනයක කෙටි කාලීන ආන්තික පිරිවැය අවසානයේ දී ඉහළ යයි (පිරිවැය පිළිබඳ පාඩම බලන්න).
පරිමාණානුකූල ඵල
පරිමාණානුකූල ඵල යනු දිගු කාලීන සංකල්පයකි. එමගින් සියලු යෙදවුම් එකම අනුපාතයකින් වැඩි කළ විට නිමැවුමට සිදු වන දේ පෙන්වයි.
| වර්ගය | සියලු යෙදවුම් දෙගුණ කළ විට නිමැවුම |
|---|---|
| වැඩිවන පරිමාණානුකූල ඵල | දෙගුණයකට වඩා වැඩි වේ |
| ස්ථාවර පරිමාණානුකූල ඵල | හරියටම දෙගුණ වේ |
| අඩුවන පරිමාණානුකූල ඵල | දෙගුණයකට වඩා අඩු වේ |
- වැඩිවන ඵල සාමාන්‍යයෙන් ඇති වන්නේ විශේෂීකරණය, ශ්‍රම විභජනය සහ විශාල, වඩා කාර්යක්ෂම යන්ත්‍ර භාවිතයෙනි.
- අඩුවන ඵල සාමාන්‍යයෙන් ඇති වන්නේ කළමනාකරණ ගැටලු නිසා ය; ඉතා විශාල ආයතනයක් සම්බන්ධීකරණය කිරීමත් අධීක්ෂණය කිරීමත් අපහසු ය.
මේ සංකල්ප දෙක පටලවා නොගන්න: හීනවන ආන්තික ඵලදා ඇති වන්නේ එක් යෙදවුමක් ස්ථාවර නිසා කෙටි කාලයේ දී ය; පරිමාණානුකූල ඵල ඇති වන්නේ සියලු යෙදවුම් වෙනස් වන දිගු කාලයේ දී ය.
මනස් සිතියම
මතක තබාගන්න:
- කෙටි කාලය → අවම වශයෙන් එක් යෙදවුමක් ස්ථාවර ය; දිගු කාලය → සියලු යෙදවුම් විචල්‍ය ය
- AP = TP ÷ L; MP = TP හි වෙනස ÷ L හි වෙනස
- MP > AP → AP ඉහළ යයි; MP < AP → AP පහළ යයි — MP, AP හි උපරිමයේ දී AP හරහා යයි
- MP = 0 → TP උපරිම ය; MP ඍණ නම් TP පහළ යයි
- හීනවන ආන්තික ඵලදා නීතිය → ස්ථාවර යෙදවුමකට විචල්‍ය යෙදවුම එකතු කරන විට අවසානයේ දී MP අඩු වේ (කෙටි කාලය)
- පරිමාණානුකූල ඵල (දිගු කාලය) → යෙදවුම් සියල්ල දෙගුණ කළ විට නිමැවුම දෙගුණයට වඩා වැඩි නම් වැඩිවන, දෙගුණය නම් ස්ථාවර, දෙගුණයට වඩා අඩු නම් අඩුවන