සැපයුමේ මිල නම්‍යතාව
ඒකකය 2 · ඉල්ලුම, සැපයුම, නම්‍යතාව සහ වෙළෙඳපොළ සමතුලිතය
මිල වෙනස් වීමට සැපයුම් ප්‍රමාණය ප්‍රතිචාර දක්වන ප්‍රමාණය මැනීම: ලක්ෂ්‍ය හා චාප ගණනය, සැපයුම් වර්ග, එය තීරණය කරන සාධක සහ එහි වැදගත්කම.
සැපයුමේ ප්‍රතිචාරය මැනීම
සැපයුමේ මිල නම්‍යතාව (PES) මඟින් භාණ්ඩයේ ම මිල වෙනස් වීමට සැපයුම් ප්‍රමාණය කොතරම් ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ ද යන්න මනී.
PES = සැපයුම් ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස / මිලේ ප්‍රතිශත වෙනස
සැපයුම් නීතියෙන් ධන සම්බන්ධයක් ලැබෙන නිසා PES සාමාන්‍යයෙන් ධන වේ.
උදාහරණය. එළවළු මිල 10% කින් ඉහළ ගොස් සැපයුම් ප්‍රමාණය 5% කින් ඉහළ යයි. PES = 5/10 = 0.5 (අනම්‍ය).
PES වර්ග
| PES | නම | අර්ථය |
|---|---|---|
| 0 | පූර්ණ අනම්‍ය | සැපයුම් ප්‍රමාණය වෙනස් නොවේ (සිරස් වක්‍රය): උදා. ප්‍රසිද්ධ සිතුවමක්, ක්‍රීඩාංගනයක ස්ථිර ආසන ගණන |
| 0 සිට 1 දක්වා | අනම්‍ය | Q හි % වෙනස P හි % වෙනසට වඩා අඩු ය |
| 1 | ඒකීය නම්‍ය | Q හි % වෙනස P හි % වෙනසට සමාන ය |
| 1ට වැඩි | නම්‍ය | Q හි % වෙනස P හි % වෙනසට වඩා වැඩි ය |
| අනන්තය | පූර්ණ නම්‍ය | නිෂ්පාදකයන් එක් මිලකදී ඕනෑම ප්‍රමාණයක් සපයයි (තිරස් වක්‍රය) |
ලක්ෂ්‍ය හා චාප සැපයුම් නම්‍යතාව
ලක්ෂ්‍ය PES සමීකරණය භාවිත කරයි: PES = (ΔQ/ΔP) x (P/Q), මෙහි ΔQ/ΔP යනු P රු. 1 කින් වෙනස් වන විට Q හි වෙනස වන අතර, එය Qs = a + bP හි P හි සංගුණකය වන b ය.
උදාහරණය. Qs = 4P - 20. P = 20 විට: Q = 60, PES = 4 x 20/60 = 1.33 (නම්‍ය). P = 40 විට: Q = 140, PES = 4 x 40/140 = 1.14 (නම්‍ය, 1ට ආසන්න වෙමින්).
චාප PES සාමාන්‍ය අගයන් භාවිත කරයි. මිල රු. 10 සිට රු. 14 දක්වා ඉහළ යන විට එම සමීකරණයෙන් Q 20 සිට 36 දක්වා වැඩි වේ. Q හි වෙනස = 16; සාමාන්‍ය Q = 28; එනිසා 16/28 = 57.1%. P හි වෙනස = 4; සාමාන්‍ය P = 12; එනිසා 4/12 = 33.3%. චාප PES = 57.1 / 33.3 = 1.71.
බෑවුම සහ නම්‍යතාව: අන්තඃඛණ්ඩ රීතිය
Qs = a + bP සරල රේඛීය සැපයුම් වක්‍රයක් සඳහා:
- a = 0 නම් (රේඛාව මූල ලක්ෂ්‍යය හරහා යයි) සෑම ලක්ෂ්‍යයකම PES = 1 වේ.
- a සෘණ නම් (රේඛාව මිල අක්ෂය ඡේදනය කරයි) සෑම ලක්ෂ්‍යයකම PES 1ට වැඩි වේ: නම්‍ය.
- a ධන නම් (රේඛාව ප්‍රමාණ අක්ෂය ඡේදනය කරයි) සෑම ලක්ෂ්‍යයකම PES 1ට අඩු වේ: අනම්‍ය.
එබැවින් එකම බෑවුම ඇති වක්‍ර දෙකකට එකම මිලකදී වෙනස් නම්‍යතා තිබිය හැකි ය. නම්‍යතාව ප්‍රතිශත වෙනස්වීම් සංසන්දනය කරන අතර බෑවුම නිරපේක්ෂ වෙනස්වීම් සංසන්දනය කරයි.
PES තීරක
- භාවිතයට නොගත් ධාරිතාව සහ තොග: නිෂ්ක්‍රීය යන්ත්‍ර හෝ නිමි භාණ්ඩ තොග ඇති විට ආයතනවලට නිෂ්පාදනය ඉක්මනින් වැඩි කළ හැකි ය: නම්‍ය.
- කාල සීමාව: දිගු කාලයේ දී සැපයුම වඩා නම්‍ය වේ. තේ පඳුරක් මේරීමට වසර ගණනක් ගත වන බැවින් කෙටි කාලයේ දී තේ සැපයුම අනම්‍ය වේ.
- සාධකවල සංචලතාව සහ ලබා ගත හැකි බව: ශ්‍රමය, ඉඩම් සහ ද්‍රව්‍ය කර්මාන්තයට පහසුවෙන් ගලා එන්නේ නම් සැපයුම වඩා නම්‍ය වේ.
- භාණ්ඩයේ ස්වභාවය: කර්මාන්ත නිෂ්පාදිත කෘෂි නිෂ්පාදනවලට වඩා නම්‍ය වේ. නැවුම් මාළු වැනි ඉක්මනින් නරක් වන භාණ්ඩ ගබඩා කළ නොහැකි නිසා කෙටි කාලයේ දී සැපයුම අනම්‍ය වේ.
- පුළුල් කිරීමේ පහසුව: ඇතුළු වීමේ බාධා අඩු සහ නම්‍යශීලී තාක්ෂණයක් ඇති කර්මාන්තවලට වේගයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි ය.
PES වැදගත් වන්නේ
- ගොවි මිල: කෙටි කාලයේ දී බෝග සැපයුම අනම්‍ය නිසා ඉල්ලුම වෙනස් වීමෙන් මිල විශාල ලෙස උච්චාවචනය වේ.
- ප්‍රතිපත්තිය: සහතික මිලක් හෝ සහනාධාරයක් නිෂ්පාදනය කොපමණ වැඩි කරයි ද, ඊට කොපමණ කාලයක් ගත වේ ද යන්න රජයට දැන ගැනීමට අවශ්‍ය වේ.
- බදු: සැපයුම වඩා අනම්‍ය වන තරමට බද්දක වැඩි කොටසක් දරන්නේ නිෂ්පාදකයන් ය.
- ව්‍යාපාර සැලසුම්: සැපයුම නම්‍ය ව්‍යාපාරවලට ඉල්ලුම ඉහළ යාමට ඉක්මනින් ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි ය.
මනස් සිතියම
මතක තබාගන්න:
- PES = %ΔQs ÷ %ΔP; එය සැම විටම ධන ය
- PES > 1 නම්‍ය; = 1 ඒකීය; < 1 අනම්‍ය
- අන්තඃඛණ්ඩය: මූල ලක්ෂ්‍යයෙන් යන රේඛාව → PES = 1; මිල අක්ෂය කැපුවහොත් නම්‍ය; ප්‍රමාණ අක්ෂය කැපුවහොත් අනම්‍ය
- අතිරික්ත ධාරිතාව, තොග සහ කාලය වැඩි වන තරමට සැපයුම වඩා නම්‍ය වේ
- ඉක්මනින් නරක් වන මාළු, එළවළු: කෙටි කාලයේ දී අනම්‍ය