මිල ඉල්ලුම් නම්‍යතාව
ඒකකය 2 · ඉල්ලුම, සැපයුම, නම්‍යතාව සහ වෙළෙඳපොළ සමතුලිතය
මිල වෙනස් වීමට ඉල්ලුම් ප්‍රමාණය ප්‍රතිචාර දක්වන ප්‍රමාණය මැනීම: ලක්ෂ්‍ය හා චාප නම්‍යතාව, සංගුණකය අනුව වර්ග, තීරක සහ පාරිභෝගික වියදම හා නිෂ්පාදක අයභාරයට ඇති බලපෑම.
ඉල්ලුම් නම්‍යතාව
මිල වෙනස් වීමට ප්‍රතිචාර දක්වන දිශාව ඉල්ලුම් නීතියෙන් කියැවේ. එම ප්‍රතිචාරයේ ප්‍රමාණය නම්‍යතාවෙන් කියැවේ. ඉල්ලුම් නම්‍යතාව වර්ග තුනකි: මිල නම්‍යතාව, හරස් මිල නම්‍යතාව සහ ආදායම් නම්‍යතාව. මෙම පාඩමෙන් මිල ඉල්ලුම් නම්‍යතාව (PED) ආවරණය වේ.
PED = ඉල්ලුම් ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස / මිලේ ප්‍රතිශත වෙනස
මෙහි ප්‍රතිශත වෙනස = (වෙනස / මුල් අගය) x 100.
උදාහරණය. මාළු වර්ගයක මිල කිලෝවකට රු. 100 සිට රු. 120 දක්වා ඉහළ යයි (+20%). ඉල්ලුම් ප්‍රමාණය කිලෝ 500 සිට කිලෝ 450 දක්වා පහළ යයි (-10%).
PED = -10 / +20 = -0.5
ඉල්ලුම් නීතියේ ප්‍රතිලෝම සම්බන්ධය නිසා PED සාමාන්‍යයෙන් සෘණ වේ. අපි එහි නිරපේක්ෂ අගය |PED| එනම් සංගුණකය සසඳමු.
සංගුණකය අනුව PED වර්ග
| සංගුණකය | නම | අර්ථය | වක්‍රය |
|---|---|---|---|
| 0 | පූර්ණ අනම්‍ය | ප්‍රමාණය කිසිසේත් වෙනස් නොවේ | සිරස් |
| 0 හා 1 අතර | අනම්‍ය | Q හි % වෙනස P හි % වෙනසට වඩා අඩු ය | බෑවුම වැඩි |
| 1 | ඒකීය නම්‍ය | Q හි % වෙනස P හි % වෙනසට සමාන ය | සෘජුකෝණාස්‍රික අධිවලය |
| 1ට වැඩි | නම්‍ය | Q හි % වෙනස P හි % වෙනසට වඩා වැඩි ය | බෑවුම අඩු |
| අනන්තය | පූර්ණ නම්‍ය | පාරිභෝගිකයන් එක් මිලකදී පමණක් ඕනෑම ප්‍රමාණයක් මිල දී ගනී | තිරස් |
චාප නම්‍යතාව සහ ලක්ෂ්‍ය නම්‍යතාව
චාප නම්‍යතාව වක්‍රයේ පරාසයක නම්‍යතාව මනින අතර, පැරණි සහ නව අගයන්හි සාමාන්‍යය (මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යය) භාවිත කරන නිසා දෙපැත්තෙන් ගණනය කළත් පිළිතුර සමාන වේ:
PED (චාප) = (Q හි වෙනස / සාමාන්‍ය Q) / (P හි වෙනස / සාමාන්‍ය P)
උදාහරණය. මිල රු. 10 සිට රු. 14 දක්වා ඉහළ ගොස් ප්‍රමාණය 60 සිට 40 දක්වා අඩු වේ. Q හි වෙනස = -20; සාමාන්‍ය Q = 50, එනිසා -20/50 = -40%. P හි වෙනස = +4; සාමාන්‍ය P = 12, එනිසා 4/12 = +33.3%. PED = -40 / 33.3 = -1.2 (නම්‍ය).
ලක්ෂ්‍ය නම්‍යතාව ඉල්ලුම් සමීකරණය භාවිතයෙන් එක් ලක්ෂ්‍යයක නම්‍යතාව මනී:
PED (ලක්ෂ්‍ය) = (ΔQ/ΔP) x (P/Q)
මෙහි ΔQ/ΔP යනු P රු. 1 කින් වෙනස් වන විට Q හි වෙනස වන අතර, එය Qd = a - bP සමීකරණයේ P හි සංගුණකය වන -b ය.
උදාහරණය. Qd = 100 - 2P. P = 20 විට: Q = 60, එනිසා PED = -2 x 20/60 = -0.67 (අනම්‍ය). P = 40 විට: Q = 20, එනිසා PED = -2 x 40/20 = -4 (නම්‍ය).
නම්‍යතාව යනු බෑවුම නොවේ
මෙම සරල රේඛීය ඉල්ලුම් වක්‍රයේ බෑවුම සෑම තැනකම සමාන වුවත් (-1/2), ඉහත නම්‍යතාව සෑම මිලකදීම වෙනස් ය: ඉහළ මිලවලදී (Q කුඩා) නම්‍ය වන අතර අඩු මිලවලදී (Q විශාල) අනම්‍ය වේ. නම්‍යතාව යනු ප්‍රතිශත වෙනස්වල අනුපාතයක් වන අතර බෑවුම නිරපේක්ෂ වෙනස්වල අනුපාතයකි. සරල රේඛීය වක්‍රයක නම්‍යතාව මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යයේ දී 1 වන අතර, එයට ඉහළින් 1ට වැඩි ද එයට පහළින් 1ට අඩු ද වේ.
PED තීරක
- ආදේශන භාණ්ඩ ලබා ගත හැකි බව සහ සමීපත්වය: ආදේශන භාණ්ඩ වැඩි වන විට ඉල්ලුම වඩා නම්‍ය වේ (එක් තේ වර්ගයක් සහ සාමාන්‍යයෙන් තේ).
- අත්‍යවශ්‍ය හෝ සුඛෝපභෝගී බව: අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ (ලුණු, ඖෂධ) අනම්‍ය ය; සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩ (නිවාඩු සංචාර) නම්‍ය ය.
- ආදායමෙන් වැයවන කොටස: අයවැයෙන් කුඩා කොටසක් වැය වන භාණ්ඩ (ගිනිකූරු) අනම්‍ය ය; මිල අධික භාණ්ඩ (මෝටර් රථයක්) නම්‍ය ය.
- කාල සීමාව: දිගු කාලයේ දී පාරිභෝගිකයන් විකල්ප සොයා ගන්නා නිසා ඉල්ලුම වඩා නම්‍ය වේ.
- භාණ්ඩය අර්ථ දක්වන පරාසය: පටු ලෙස අර්ථ දැක්වූ භාණ්ඩ (එක් බිස්කට් වර්ගයක්) පුළුල් කාණ්ඩවලට (ආහාර) වඩා නම්‍ය වේ.
PED, පාරිභෝගික වියදම සහ නිෂ්පාදක අයභාරය
ව්‍යාපාරයක මුළු අයභාරය (එය පාරිභෝගික වියදමට සමාන ය) TR = P x Q වේ.
| PED | මිල ඉහළ ගිය විට | මිල පහළ ගිය විට |
|---|---|---|
| නම්‍ය (1ට වැඩි) | TR අඩු වේ | TR වැඩි වේ |
| ඒකීය (1) | TR නොවෙනස් | TR නොවෙනස් |
| අනම්‍ය (1ට අඩු) | TR වැඩි වේ | TR අඩු වේ |
හේතුව: ඉල්ලුම නම්‍ය නම් Q හි ප්‍රතිශත අඩු වීම P හි ප්‍රතිශත ඉහළ යාමට වඩා වැඩි වේ; අනම්‍ය නම් එහි ප්‍රතිවිරුද්ධය සිදු වේ.
PED වැදගත් වන්නේ ඇයි?
- ව්‍යාපාර මිල අඩු කළ යුතු ද (වට්ටම් විකිණීම්) ඉහළ දැමිය යුතු ද යන්න තීරණය කරයි.
- රජයට සිගරට්, මත්පැන් හෝ ඉන්ධන මත බද්දකින් ලැබෙන ආදායම පුරෝකථනය කළ හැකි ය (ඉල්ලුම අනම්‍ය නම් ආදායම වැඩි ය).
- ගොවීන්: අනම්‍ය බෝගයක මහ අස්වැන්නක් ගොවි ආදායම අඩු කළ හැකි ය, මන්ද ප්‍රමාණය වැඩි වීමට වඩා මිල වැඩියෙන් පහත වැටෙන බැවිනි.
- අපනයනකරුවන් සහ සැලසුම්කරුවන් මිල හෝ විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම්වල බලපෑම විනිශ්චය කිරීමට නම්‍යතාව භාවිත කරයි.
මනස් සිතියම
මතක තබාගන්න:
- PED = %ΔQd ÷ %ΔP
- |PED| > 1 නම්‍ය; = 1 ඒකීය; < 1 අනම්‍ය
- අයභාර රීතිය: මිල ↑ → නම්‍ය නම් අයභාරය ↓, අනම්‍ය නම් ↑
- නම්‍යතාව ≠ බෑවුම: සරල රේඛීය වක්‍රයේ සෑම ලක්ෂ්‍යයක ම PED වෙනස් ය
- වඩා නම්‍ය: ආදේශක වැඩි, සුඛෝපභෝගී, ආදායමේ විශාල කොටසක්, දිගු කාලය
- අනම්‍ය: ආදේශකයක් නැති අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ