ආර්ථික විද්‍යාවේ පදනම
ඒකකය 1 · මූලික ආර්ථික ගැටලු සහ ආර්ථික ක්‍රම
ආර්ථික විද්‍යාව අධ්‍යයනය කරන දේ, සූක්ෂ්ම හා සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව, යථානුරූපී හා අභිමතානුරූපී ප්‍රකාශ.
ආර්ථික හැසිරීම සහ ආර්ථික විද්‍යාවේ අර්ථය
සෑම දිනකම මිනිසුන් ආර්ථික තීරණ ගනී. පවුලක් තම මාසික ආදායමෙන් සහල්, පාසල් පොත් සහ ප්‍රවාහනය සඳහා කොපමණ වැය කරන්නේ ද යන්න තීරණය කරයි. තේ වතුයායක් කොපමණ දෙනෙකු කොළ නෙළීමට යොදවන්නේ ද යන්න තීරණය කරයි. මාර්ගයක් හෝ රෝහලක් මුලින් ඉදි කළ යුත්තේ කුමක් ද යන්න රජය තීරණය කරයි. මේ සියල්ල ආර්ථික හැසිරීම (economic behaviour) සඳහා උදාහරණ ය: සීමිත සම්පත් යොදා ගනිමින් වුවමනා සපුරා ගන්නා ආකාරය තෝරා ගැනීම.
ආර්ථික විද්‍යාව යනු පුද්ගලයන්, ව්‍යාපාර හා රජය සීමිත සම්පත් යොදා ගනිමින් මිනිසාගේ අසීමිත වුවමනා තෘප්තිමත් කර ගැනීමට කරන තේරීම් අධ්‍යයනය කරන සමාජ විද්‍යාවකි. සමාජයේ මිනිස් හැසිරීම අධ්‍යයනය කරන නිසා එය සමාජ විද්‍යාවක් වන අතර නිරීක්ෂණය කිරීම, න්‍යායක් ගොඩනැගීම සහ දත්ත සමඟ පරීක්ෂා කිරීම යන විද්‍යාත්මක ක්‍රමය භාවිත කරයි. එහෙත් භෞතික විද්‍යාවට වඩා වෙනස්ව ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ට බොහෝ අවස්ථාවල පරීක්ෂණ කළ නොහැකි බැවින් ඔවුන් දත්ත හා ආකෘති මත රඳා පවතී.
ආර්ථික විද්‍යාව ඉගෙන ගන්නේ ඇයි?
- මිල ඉහළ යාම, විරැකියාව, ඉන්ධන හිඟය වැනි එදිනෙදා ගැටලු තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ.
- කුටුම්බ හා ව්‍යාපාරවලට තම සීමිත මුදල් හා සම්පත් සමඟ වඩා හොඳ තීරණ ගැනීමට උපකාරී වේ.
- බදු, රාජ්‍ය වියදම්, වෙළෙඳාම හා විනිමය අනුපාතිකය පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සැකසීමට සහ ඒවායේ ප්‍රතිඵල තක්සේරු කිරීමට රජයට උපකාරී වේ.
- හුවමාරු (trade-offs) පිළිබඳ තාර්කික, සාක්ෂි පදනම් කරගත් චින්තනයක් වර්ධනය කරයි.
සූක්ෂ්ම ආර්ථික විද්‍යාව සහ සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව
| සූක්ෂ්ම ආර්ථික විද්‍යාව | සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව | |
|---|---|---|
| අවධානය | තනි පාරිභෝගිකයන්, ව්‍යාපාර හා වෙළෙඳපොළවල් | සමස්ත ආර්ථිකය |
| සාමාන්‍ය ප්‍රශ්න | පොල් මිල ඉහළ ගියේ ඇයි? ව්‍යාපාරයක් කොපමණ සේවකයන් බඳවා ගත යුතු ද? | උද්ධමනය ඉහළ මට්ටමක පවතින්නේ ඇයි? ජාතික ආදායම හා විරැකියාව තීරණය වන්නේ කෙසේ ද? |
| විචල්‍යයන් | භාණ්ඩයක මිල, ව්‍යාපාරයක නිමැවුම, කුටුම්බයක ඉල්ලුම | දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය, සාමාන්‍ය මිල මට්ටම, මුළු රැකියා ප්‍රමාණය |
මේ දෙක එකිනෙකට සම්බන්ධ ය: ජාතික ආර්ථිකය යනු මිලියන ගණනක තනි තීරණවල එකතුවකි. එහෙත් එක් කුටුම්බයකට සත්‍ය වන දෙය සමස්ත ආර්ථිකයට සත්‍ය නොවිය හැකි ය.
යථානුරූපී සහ අභිමතානුරූපී ප්‍රකාශ
යථානුරූපී ප්‍රකාශයක් (positive statement) කරුණු පිළිබඳ ය. එය සාක්ෂි සමඟ පරීක්ෂා කර සත්‍ය හෝ අසත්‍ය බව පෙන්විය හැකි ය. "පසුගිය මාසයේ රතු ලූනු කිලෝවක මිල 20%කින් ඉහළ ගියේ ය." යනු යථානුරූපී ප්‍රකාශයකි. යථානුරූපී ප්‍රකාශයක් වැරදි වුවත් එය යථානුරූපී ප්‍රකාශයක් ම ය.
අභිමතානුරූපී ප්‍රකාශයක් (normative statement) කළ යුතු දේ පිළිබඳ වටිනාකම් විනිශ්චයක් අඩංගු ය. කරුණු පමණින් එය සත්‍ය හෝ අසත්‍ය බව සනාථ කළ නොහැකි ය. "රජය ලූනු මිල අඩු කළ යුතු ය." යනු අභිමතානුරූපී ප්‍රකාශයකි. "යුතු ය", "සාධාරණ ය", "අසාධාරණ ය" වැනි වචන ඒවා හඳුනාගැනීමේ ඉඟි වේ.
කුමක් සිදු වේදැයි සොයා බැලීමට ආර්ථික විද්‍යාඥයන් යථානුරූපී විශ්ලේෂණය ද, කුමක් යෝග්‍ය දැයි තීරණය කිරීමට අභිමතානුරූපී තර්කනය ද භාවිත කරයි. හොඳ ප්‍රතිපත්තියකට දෙකම අවශ්‍ය ය.
මනස් සිතියම
මතක තබාගන්න:
- ආර්ථික විද්‍යාව = සීමිත සම්පත්, අසීමිත වුවමනා
- සූක්ෂ්ම = තනි ඒකක (කුටුම්බයක්, ව්‍යාපාරයක්); සාර්ව = සමස්ත ආර්ථිකය
- යථානුරූපී = යථාර්ථය (කරුණු, පරීක්ෂා කළ හැකි ය); අභිමතානුරූපී = අභිමතය (මතය)
- "යුතු ය" ඇත්නම් එය අභිමතානුරූපී ය
- යථානුරූපී ප්‍රකාශයක් වැරදි වුවත් එය යථානුරූපී ම ය.