හරස් මිල හා ආදායම් ඉල්ලුම් නම්‍යතා
ඒකකය 2 · ඉල්ලුම, සැපයුම, නම්‍යතාව සහ වෙළෙඳපොළ සමතුලිතය
වෙනත් භාණ්ඩයක මිල සහ ආදායම වෙනස් වීමට ඉල්ලුම ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරය; ආදේශන භාණ්ඩ, අනුපූරක සහ සාමාන්‍ය, අත්‍යවශ්‍ය, සුඛෝපභෝගී හා බාල භාණ්ඩ වර්ග කිරීම.
හරස් මිල ඉල්ලුම් නම්‍යතාව (XED)
එක් භාණ්ඩයක ඉල්ලුම බොහෝ විට වෙනත් භාණ්ඩයක මිල මත රඳා පවතී. හරස් මිල ඉල්ලුම් නම්‍යතාව මෙය මනී:
XED = A භාණ්ඩයේ ඉල්ලුම් ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස / B භාණ්ඩයේ මිලේ ප්‍රතිශත වෙනස
උදාහරණය. තේ මිල 10% කින් ඉහළ ගොස් කෝපි ඉල්ලුම් ප්‍රමාණය 4% කින් ඉහළ යයි. XED = +4 / +10 = +0.4
| XED | සම්බන්ධය | උදාහරණය |
|---|---|---|
| ධන | ආදේශන භාණ්ඩ (අගය වැඩි වන තරමට ආදේශන භාණ්ඩ වඩා සමීප) | තේ සහ කෝපි; බස් සහ දුම්රිය |
| සෘණ | අනුපූරක (නිරපේක්ෂ අගය විශාල වන තරමට සම්බන්ධය ප්‍රබල) | පෙට්‍රල් සහ මෝටර් රථ; පාන් සහ බටර් |
| ශුන්‍ය | අසම්බන්ධ භාණ්ඩ | ලුණු සහ බයිසිකල් |
උදාහරණය (අනුපූරක). පෙට්‍රල් මිල 20% කින් ඉහළ ගොස් මෝටර් රථ ඉල්ලුම 6% කින් අඩු වේ. XED = -6 / +20 = -0.3: භාණ්ඩ අනුපූරක ය, එහෙත් ප්‍රබල සම්බන්ධයක් නොවේ.
XED වැදගත් වන්නේ
- තරඟකරුවෙකුගේ මිල වෙනස් වීම තමන්ගේ විකුණුම්වලට බලපාන ආකාරය ව්‍යාපාරයකට පුරෝකථනය කළ හැකි ය (ඉහළ ධන XED යනු තරඟකරුවන්ගේ මිල බොහෝ වැදගත් බවයි).
- අනුපූරක භාණ්ඩ (මුද්‍රණ යන්ත්‍ර සහ තීන්ත කාට්‍රිජ්) විකුණන ව්‍යාපාරයකට දෙකටම මිල උපාය සැලසුම් කළ හැකි ය.
- උදාහරණයක් ලෙස, පෙට්‍රල් මත බද්දකින් මෝටර් රථ ඉල්ලුමද අඩු වනු ඇතැයි රජයට අපේක්ෂා කළ හැකි ය.
ආදායම් ඉල්ලුම් නම්‍යතාව (YED)
YED = ඉල්ලුම් ප්‍රමාණයේ ප්‍රතිශත වෙනස / පාරිභෝගික ආදායමේ ප්‍රතිශත වෙනස
උදාහරණය. මාසික ආදායම රු. 20,000 සිට රු. 24,000 දක්වා ඉහළ යයි (+20%) සහ කුටුම්බයක ආපනශාලා ආහාර වේල් මාසයකට 10 සිට 14 දක්වා වැඩි වේ (+40%). YED = +40 / +20 = +2
| YED | භාණ්ඩ වර්ගය | අර්ථය | උදාහරණය |
|---|---|---|---|
| සෘණ | බාල භාණ්ඩය | ආදායම ඉහළ ගිය විට ඉල්ලුම අඩු වේ | මිල අඩු කරවල, අඩු තත්ත්වයේ සහල්, පාවිච්චි කළ ඇඳුම් |
| 0 සිට 1 දක්වා | සාමාන්‍ය භාණ්ඩය: අත්‍යවශ්‍ය | ඉල්ලුම ආදායමට වඩා අඩුවෙන් වැඩි වේ | සහල්, ලුණු, එළවළු |
| 1ට වැඩි | සාමාන්‍ය භාණ්ඩය: සුඛෝපභෝගී | ඉල්ලුම ආදායමට වඩා වැඩියෙන් වැඩි වේ | ආපනශාලා ආහාර, විදේශ සංචාර, මෝටර් රථ |
ධන YED ඇති සියලු භාණ්ඩ සාමාන්‍ය භාණ්ඩ වේ; අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවල 0 < YED < 1 වේ.
උදාහරණය (බාල භාණ්ඩය). ආදායම 20% කින් ඉහළ ගොස් කුටුම්බයක බස් ගමන් මාසයකට 100 සිට 90 දක්වා අඩු වේ (-10%). YED = -10 / +20 = -0.5: මෙම කුටුම්බයට බස් ගමන් බාල භාණ්ඩයකි.
YED වැදගත් වන්නේ
- වර්ධනයට සැලසුම් කරන ව්‍යාපාර ඉහළ YED ඇති භාණ්ඩවල නිෂ්පාදනය පුළුල් කර බාල භාණ්ඩ ක්‍රමයෙන් අත්හැරිය යුතු ය.
- ආදායම් වර්ධනයත් සමඟ ඉල්ලුම් රටා සහ ආර්ථිකයේ ව්‍යුහය වෙනස් වන ආකාරය රජයට පුරෝකථනය කළ හැකි ය: කෘෂිකර්මයේ කොටස අඩු වී සේවාවල කොටස වැඩි වේ.
- ධනවත් සහ දුප්පත් ප්‍රදේශවල තොග තබා ගත යුතු දේ සිල්ලර වෙළෙන්දන් තීරණය කරයි.
- ආර්ථික පසුබැසීමක දී අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩවලට වඩා සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩවල ඉල්ලුම වැඩියෙන් අඩු වේ.
මනස් සිතියම
මතක තබාගන්න:
- XED ධන = ආදේශන භාණ්ඩ; XED ඍණ = අනුපූරක භාණ්ඩ; XED ශුන්‍ය = අසම්බන්ධ
- XED = A හි %ΔQd ÷ B හි %ΔP
- YED ඍණ = බාල භාණ්ඩ; 0 සිට 1 දක්වා = අත්‍යවශ්‍ය; 1 ට වැඩි = සුඛෝපභෝගී
- YED = %ΔQd ÷ %Δආදායම
- ලකුණ = භාණ්ඩ වර්ගය; අගය = සම්බන්ධතාවේ ප්‍රබලතාව
- තේ + සීනි = අනුපූරක භාණ්ඩ (XED ඍණ); තේ + කෝපි = ආදේශන භාණ්ඩ (XED ධන)