අර්බුද, පිළිකා සහ ගඩු

ඒකකය 2 · ජීවයේ රසායනික පදනම හා සෛලීය පදනම

පාලනයකින් තොර සෛල විභාජනයෙන් සතුන්ගේ අර්බුද හා පිළිකා ඇති වන ආකාරය, නිරුපද්‍රව හා සෝපද්‍රව අර්බුද, ස්ථානාන්තරණය සහ ශාකවල ගඩු.

සත්ත්වයන්ගේ අර්බුද හා පිළිකා

සෛල චක්‍රය රසායනික හෝ භෞතික විය හැකි බාහිර හා අභ්‍යන්තර සාධකවලින් ධාවනය වේ.

• පිළිකා සෛල දේහයේ පාලන යාන්ත්‍රණවලට ප්‍රතිචාර නොදක්වයි. ඒවා අධික ලෙස බෙදෙන අතර අනෙක් පටකවලට ආක්‍රමණය කරයි; කිසිවක් නොකළහොත් ජීවියා මරා දැමිය හැක.
• ඒවා සෛල චක්‍රය යාමනය කරන සාමාන්‍ය සංඥා නොසලකයි. ඒවා වර්ධන සාධක තමන්ම සාදා ගන්නා හෙයින් හෝ ඒවා නොමැතිව ඉදිරියට යන හෙයින් ඒවාට වර්ධන සාධක අවශ්‍ය නැත. ඒවායේ සෛල චක්‍ර පාලන පද්ධතිය අසාමාන්‍ය ය.
• ගැටලුව ඇති වන්නේ පටකයක එක් සෛලයක් සාමාන්‍ය තත්ත්වයෙන් අසාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වූ විටය. ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට එය හඳුනාගෙන විනාශ කළ නොහැකි නම් එම සෛලය ගුණනය වී අර්බුදයක් සාදයි.

	නිරුපද්‍රව අර්බුදය	සෝපද්‍රව අර්බුදය
සෛල රැඳෙන තැන	මුල් ස්ථානයේම	අසල පටකවලට ආක්‍රමණය කරයි
බලපෑම	සාමාන්‍යයෙන් බරපතළ ගැටලුවක් නැත	ඉන්ද්‍රිය එකක හෝ කිහිපයක කෘත්‍යය අඩාල කරයි
ප්‍රතිකාර	ශල්‍යකර්මයෙන් සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කළ හැක	සෝපද්‍රව අර්බුදයක් ඇති පුද්ගලයා පිළිකාවක් ඇති අයෙකු ලෙස හැඳින්වේ

සෝපද්‍රව අර්බුදයක සෛල කිහිපයක් වෙන් වී රුධිර වාහිනී හෝ වසාව තුළට පිවිස වෙනත් තැනක නව අර්බුද සෑදිය හැක. පිළිකා සෛල දුර ස්ථානයකට මෙසේ පැතිරීම ස්ථානාන්තරණය වේ.

ශාකවල ගඩු

• ගඩුවක් යනු ශාකයක යම් කොටසක යම් ජීවීන් ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසු වර්ධනය වන ඉදිමුමක් හෝ වර්ධනයකි.
• ගඩු ඇති වන්නේ ශාක සෛලවල පාලනයකින් තොර අනූනනයෙනි.
• ශාක සෛල විභාජනය ඔක්සින් හා සයිටොකයිනින් වැනි ශාක වර්ධන සාධක අතර සමතුලිතතාවයකින් පාලනය වේ. සමතුලිතතාව නැති වූ විට විභේදනය නොවූ සෛල ස්කන්ධයක් සෑදේ.
• හේතු වන්නේ වයිරස, දිලීර, බැක්ටීරියා, කෘමීන් හා මයිට් ය. ඒවා කෙසේ හෝ පටකය තුළට ඇතුළු වී ධාරක සෛල අසාමාන්‍ය වර්ධනයකට නැවත ක්‍රමලේඛනය කරයි.

Exam tip: Define benign and malignant by what the cells do (stay put or invade), and remember that only malignant tumours are called cancer and can show metastasis.

දේශප්‍රිය සෙනෙවිරත්න. පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ ජීව විද්‍යා විශේෂවේදී උපාධිය (B.Sc. (Hons) Bio.Sp) පන්ති සාමාර්ථයක් සහිතව. Paadama හි උසස් පෙළ ජීව විද්‍යා අන්තර්ගතය සහ පාඩම් සියල්ල සමාලෝචනය කරන්නේ දේශප්‍රිය සෙනෙවිරත්න මහතායි. පාඩම් උගන්වන්නේත් එතුමායි.